“We kunnen dit aan”
Linda Boot, algemeen directeur van de RET, over hoe verbinding organisaties weerbaar maakt.
Takeaways uit het gesprek met Linda Boot:
- Weerbaarheid is vertrouwen in eigen kunnen. Organisaties die hun mensen het vertrouwen geven om vanuit kennis en ervaring te handelen, kunnen beter omgaan met onverwachte situaties. Weerbaarheid groeit als individuen en teams samen verantwoordelijkheid nemen.
- Durf keuzes te maken, maar met empathie. Goede leiders maken duidelijke keuzes, maar doen dat met oog voor mensen. Door te luisteren, inschattingen te durven maken en met empathie te handelen, ontstaat richting en draagvlak.
- Veiligheid vraagt om een brede, gezamenlijke aanpak. Echte veiligheid gaat verder dan techniek of toezicht. Het vraagt samenwerking tussen organisaties, overheid en samenleving en een cultuur waarin mensen zich gesteund en gehoord voelen.
- Investeren in openbaar vervoer is investeren in maatschappelijke vooruitgang. Een toekomstbestendig ov-systeem is essentieel voor bereikbaarheid, duurzaamheid en sociale verbinding. Door nu te investeren, wordt stilstand voorkomen.
- Menselijke verbinding is de basis van organisatiekracht. De betrokkenheid, diversiteit en loyaliteit van medewerkers vormen het hart van elke organisatie. Door in contact te blijven en vertrouwen te bouwen, ontstaat samenhang en richting voor de toekomst.
Linda Boot – Zoek elkaar op. Verbinding en begrip als basis voor hulp
Foto: Rick Keus
“We kunnen dit aan”
Voor Linda Boot, algemeen directeur van de RET, is weerbaarheid geen abstract begrip. Het is een manier van omgaan met uitdagingen. “Weerbaarheid is het zelfvertrouwen dat je met de kennis en ervaring die je hebt opgedaan een onverwachte situatie kunt oplossen, of een nieuwe weg kan zoeken. Soms als individu, maar ook samen met je collega’s en samen met je bedrijf.”
Als algemeen directeur van het openbaarvervoerbedrijf in Rotterdam komt dit soort situaties geregeld op haar pad. “We rijden als RET letterlijk door de maatschappij heen. Wat zich daar afspeelt, komt ook bij ons binnen.” De RET is daardoor een spiegel van de samenleving en ziet ook de problematiek van dichtbij. “We komen agressie tegen, een soort grenzeloosheid van passagiers. Mensen die dakloos zijn, verslaafd, psychisch in de war. Een aantal van hen zorgt voor overlast: niet omdat ze dat willen, maar omdat ze zorg nodig hebben. En we zien dat het probleem toeneemt.”
Niet afwachten, maar actie: proactief werken aan veiligheid
In plaats van af te wachten, onderneemt de RET actie. Vanuit de vervoerder heeft ze het voorstel gedaan om met de Rotterdamse politiek en zorgorganisaties te proberen om tot een gezamenlijke aanpak te komen. Voor Boot is die handen-uit-de-mouwen-mentaliteit heel normaal: “Als je een probleem signaleert, ga je dan wachten tot een ander het oppakt? Of ga je het zelf doen?”
Boot weet uit ervaring hoe kwetsbaar mensen kunnen zijn. Ze was hiervoor acht jaar bestuursvoorzitter van Pameijer, een zorgorganisatie voor kwetsbare mensen in de regio Rotterdam. “Dan zie je veel cliënten met ernstige psychische problemen of een licht verstandelijke beperking. Dan weet je hoe kwetsbaar mensen zijn, bijvoorbeeld voor beïnvloeding. Dat gaat me zeer aan het hart.” Nu bij de RET ziet ze wat de problematiek kan doen met een deel van haar medewerkers en passagiers, vooral in de avond en nacht. “Die voelen zich niet altijd veilig of mijden het ov. Dan moet ik dus wat gaan doen.”
“Als je een probleem signaleert, ga je dan wachten tot een ander het oppakt? Of ga je het zelf doen?”
Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid
Ook binnen de eigen organisatie wordt op meerdere niveaus gewerkt aan veiligheid. “Richting medewerkers zorgen we voor voldoende steun. We hebben camera’s en boa’s om de boel in de gaten te houden. Onze metrostations maken we aantrekkelijker en we zorgen voor licht en reuring. Dat helpt tegen het gevoel van onveiligheid.” Maar veiligheid is volgens Boot meer dan techniek of toezicht. Het gaat ook om samenwerking met de stad. “Want straks is het veilig in het vervoersmiddel, maar hoe is het op de halte of op straat? En je moet ook nog naar huis.”
Hoewel het aantal veiligheidsincidenten daalt, neemt de ervaren onveiligheid toe. “Er wordt veel gedeeld op sociale media, imitatiegedrag kwam vroeger ook minder voor. Ook de overlast van mensen met ingewikkeld gedrag stijgt. Mensen verlangen naar dat gevoel van veiligheid en geborgenheid.”
Zelf herkent Boot het gevoel. “Ik meen dat 70% van de vrouwen ’s avonds nadenkt: ga ik met het ov? Dat is voor mij niet anders. Statistisch gezien gebeurt er eigenlijk niks, maar je voelt je niet prettig.”
Leiderschap is de durf om keuzes te maken
Leiderschap is soms ook in korte tijd moeilijke keuzes maken. Dat betekent niet met harde hand optreden. Alhoewel ook Boot toegeeft dat dat soms nodig is: er zijn momenten dat je met je vuist op tafel moet slaan. Toch ziet zij daar ook een keerzijde van: “Je hebt dan eigenlijk al verloren. Het zou niet moeten hoeven.” Volgens Boot is het juist belangrijk om goed te luisteren en op basis daarvan de juiste inschatting te maken. En soms komt een portie lef ook van pas. Boot haalt een moment aan uit haar tijd in Amsterdam. “Een chauffeur was midden in de nacht in z’n nek gestoken door een jongen van 12. Alle chauffeurs reden naar binnen, ze vonden het te gevaarlijk. Ik was 32 jaar oud en Hoofd Bus. Ik ging met de chauffeurs in gesprek om te kijken wat ze nodig hebben om weer de straat op te gaan. Er staan namelijk ook mensen op de haltes te wachten. Hoe komen die thuis? Toen zei ik: dan maar de helft van de dienstregeling rijden, met twee op één bus. Dat gaf hun het gevoel van veiligheid en toen gingen ze de straat weer op. Op dat moment moet je er staan, maar achteraf dacht ik: hoe heb ik het gedurfd?”
Ook bij de herstart van het nachtnet in Rotterdam werd stevig ingezet op begeleiding. “Als iemand zegt: ik voel me niet prettig, dan gaat er iemand mee op de bus. Je wil je mensen echt beschermen. Die zijn er om mensen te vervoeren, niet om allerlei beledigingen of erger te ervaren.”
Ov is de sleutel voor maatschappelijke verandering
Corona had een zware impact op de RET. “We hadden een groeidoelstelling, maar er was geen sprake van groei. Die financiële klap voelen we nog steeds. Daar zijn we van aan het herstellen.” Tegelijkertijd staat de organisatie voor grote personele uitdagingen. “In twee jaar tijd hebben we 1.200 tot 1.300 mensen geworven en opgeleid. Dat is een enorme opgave.”
Het ov kan volgens Boot een oplossing bieden voor veel maatschappelijke problemen, van bereikbaarheid tot het klimaat. “We hebben congestie op de weg en op het elektriciteitsnet. Wij hebben hier het langste verlengsnoer van Rotterdam liggen. Openbaar vervoer kan Nederland van het slot halen. Maar dan moet je er wel in blijven investeren.”
Nu investeren is nodig om stilstand te voorkomen
Veel mensen zien ov als vanzelfsprekend. Als water uit de kraan. Maar Boot waarschuwt: “Ik durf niet meer via Duitsland naar Italië met de trein. Daar is jarenlang niks met de infrastructuur gebeurd. Als we niet oppassen, doen we hier hetzelfde. Veel van onze installaties komen uit de jaren 60 van de vorige eeuw. Roltrappen en liften vallen regelmatig uit. Die hebben allemaal groot onderhoud nodig. En dan heb je soms de onderdelen of de monteurs niet.” De oproep van Boot is dan ook helder: “We moeten blijven investeren in het ov. Het komt niet vanzelf goed. Dat kost geld en moeite.”
Menselijk kapitaal is de kern
Voor Boot is duidelijk: “De kracht van je bedrijf zit in je mensen. Niks anders.” Ze ziet hoe de samenstelling van het personeelsbestand verandert. “De omloopsnelheid is hoger. Jongeren blijven misschien niet hun hele leven. We moeten ze zien vast te houden. Want het duurt een poos voor mensen zijn opgeleid.”
Toch blijft de RET een familiebedrijf in hart en nieren. “Pa en ma op de tram, zoon of dochter ook. Of mensen in de techniek met drie generaties. Mensen trouwen hier zelfs met elkaar.”
“We moeten blijven investeren in het ov. Het komt niet vanzelf goed. Dat kost geld en moeite.”
Koers bepaal je door in contact te staan
Het in contact staan met mensen is voor Boot een belangrijke voorwaarde om een goede bestuurder te zijn. “Ik praat met heel veel mensen. Binnen en buiten het bedrijf. Elke dag reis ik met de metro en vaak maak ik voorin met de bestuurder een praatje.” Het helpt Boot om te weten wat er speelt op straat en binnen het bedrijf. “Onze mensen zijn namelijk de ogen en oren op straat.” Ook geven ze belangrijke input voor de koers van het bedrijf. “Wat is volgens hen de juiste richting? En wat kunnen ze aan qua verandering?” Gevoel houden met de werkvloer is een belangrijke vereiste om de juiste keuzes te maken. “Je moet niet te ver voor de muziek uitlopen. Het bedrijf moet als geheel één kant uit kunnen gaan. Als je het uit elkaar trekt, maak je vreselijke brokken.” Het typeert de manier waarop Boot naar haar leiderschap kijkt. “Als je het goed doet, dan pik je op wat de stip op de horizon moet zijn. Je zuigt het op binnen en buiten de organisatie. Door dat te combineren, weet je waar je heen moet bewegen.”
Samen bouwen aan vertrouwen
Boot ziet zichzelf ook niet graag als de ‘klassieke’ leider. “Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. De metrobestuurder moet de metro besturen, de techniek moet zorgen dat we veilig kunnen rijden. Ik heb ook een eigen taak. Ik moet zorgen dat de zaak bij elkaar blijft, dat mensen snappen waarom we keuzes maken en dat er vertrouwen is dat we de goede kant op gaan.”
Ze noemt verbinding een voorwaarde voor weerbaarheid. “Zoek elkaar op als je grieven hebt. Deel het met een ander. Zoek de verbinding op. Als je uit verbinding gaat, kun je elkaar niet helpen. En dat is nodig om weerbaar te zijn.”
Ga gewoon eens met de tram
Tot slot heeft ze een duidelijke boodschap aan haar collega-bestuurders: “Het ov in stand houden, is niet vanzelfsprekend. Het zou helpen als alle medebestuurders zeggen: mensen, kijk naar het ov, dat kun je prima gebruiken. Je strest niet in het verkeer, je kunt werken, een muziekje opzetten of wegdromen. Het is goed voor je mentale weerbaarheid én voor de wereld.” Dus, voegt ze eraan toe: “Ga gewoon eens met het ov en je zal zien hoe goed het bevalt!”
